Vật lý Toán tại các nước đang phát triển
Posted by Vnkvant on September 30 2011 11:03:46
hoadai

Giới thiệu.
Bản tin tháng 1 năm 2011 của Hội Vật Lý Toán Quốc Tế (IAMP) đã đề cập tới việc giúp đỡ những người làm Vật Lý Toán ở các nước đang phát triển. Trong bản tin này có bài viết "A first survey and report from the IAMP working group for developing countries'' của Bindu A. Bambah, Rafael Benguria, Norbert Hounkonnou và Tsou Sheung Tsun, mà chúng tôi lược dịch một phần dưới đây. Bạn đọc quan tâm có thể xem ở http://www.iamp.org/page.php?page=page_bulletin

http://s794.photobucket.com/albums/yy227/forevermath/?action=view¤t=dsc_0172_800-1.jpg

 

Lễ tốt nghiệp tại AIMS 6-2011


Extended News

hoadai

Giới thiệu.
Bản tin tháng 1 năm 2011 của Hội Vật Lý Toán Quốc Tế (IAMP) đã đề cập tới việc giúp đỡ những người làm Vật Lý Toán ở các nước đang phát triển. Trong bản tin này có bài viết "A first survey and report from the IAMP working group for developing countries'' của Bindu A. Bambah, Rafael Benguria, Norbert Hounkonnou và Tsou Sheung Tsun, mà chúng tôi lược dịch một phần dưới đây. Bạn đọc quan tâm có thể xem ở http://www.iamp.org/page.php?page=page_bulletin

http://nexteinsteinblog.files.wordpress.com/2011/07/dsc_0172_800.jpg

 

Lễ tốt nghiệp tại AIMS 6-2011


Tình trạng ở Châu Mỹ Latinh


Argentina có truyền thống Toán học lâu đời nhất Châu Mỹ Latinh. Những người như Beppo Levi, Luis Santal'o, Julio Rey Pastor từ nửa trước thế kỷ 20, cũng như Alberto Calder và vài người khác sau này, đã nổi tiếng trên toàn thế giới. Truyền thống này được kế thừa với một thế hệ các nhà Toán học Argentina trẻ tuổi. Trong Vật Lý Toán, có hai nhóm hoạt động tích cực ở Universidad de C\'ordoba và Universidad Nacional de La Plata. Cả hai nhóm này đều cộng tác chặt chẽ với các nhóm ở Chile. Với truyền thống và sự năng động hiện tại, chúng ta có thể hi vọng Vật Lý Toán ở Argentina sẽ tiến lên một tầm cao mới.

 

 

Brazil có nền khoa học, và Toán nói riêng, tốt nhất Nam Mỹ, với người đông thế mạnh. Ở đây có những viện toán đẳng cấp thế giới như IMPA ở Rio. Trong Vật Lý Toán, Brazil có, chẳng hạn, nhóm Hệ động lực ở IMPA và Viện Vật Lý Toán ở University of Sao Paulo. Họ đã tổ chức nhiều sự kiện, bao gồm Đại hội Vật Lý Toán thế giới (ICMP) ở Rio năm 2006.

 

Có một vài nhóm về Vật Lý Toán ở Chile. Nhóm lớn nhất là ở Universidad Cat\'olica de Chile (PUC) (trong các khoa Toán và Lý), làm về các vấn đề như lý thuyết phổ, toán tử Schr\"odinger, hệ hỗn loạn, và hệ động lực. Nhóm này đã có quan hệ chính thức với IAMP từ những năm 1970, và đã tham gia tổ chức các hội nghị ngoài nước, cũng như tổ chức các khóa học ở Châu Âu. Có vài nhóm nhỏ hơn, nhưng cũng hoạt động tích cực, tại Universidad de Chile (School of Sciences) ở Santiago, và tại University of Talca (250 cây số về phía Nam của Santiago). Nhiều nhà Vật Lý Toán ở Chile có mối quan hệ mật thiết với các đồng nghiệp ở Mexico, Argentina và Brazil; và nhiều người trong số họ là thành viên của IAMP.

 

Ở Mexico, nhóm lớn nhất về Vật Lý Toán là tại UNAM (gồm Ricardo Weder, Rafael del R\'io, ...). Nhưng cũng có những nhóm khác rất năng động ở Guanajuato (CIM), Cuernavaca (UNAM), Sonora, ...

 

Trong phần còn lại của Châu Mỹ Latinh, có vài nhóm ở Colombia, Venezuela, Peru và Costa Rica.

 

Nét chung ở Châu Mỹ Latinh là có nhiều trung tâm hoạt động trong mối quan hệ tương tác mật thiết với nhau. Thông tin chi tiết hơn có thể xem ở www.fis.puc.cl/~iamp

 

Tình trạng ở Châu Phi


Viện Toán học Châu Phi (AIMS) là một trong số các trung tâm tích cực nhất trong việc đào tạo các nhà Toán học và Vật Lý học ở châu Phi. Mục tiêu của AIMS là phát triển Toán và khoa học ở Châu Phi, đào tạo các sinh viên và giáo viên xuất sắc, và xây dựng nền tảng cho các sáng kiến về giáo dục, nghiên cứu và kỹ thuật ở Châu Phi. Viện này được đầu tư mạnh mẽ, và vai trò của IAMP có lẽ sẽ là cộng tác và làm cầu nối, hơn là một sự giúp đỡ trực tiếp.

 

AIMS chú trọng các khóa học sau đại học kéo dài trong 9 tháng, liên quan những lĩnh vực năng động nhất, được dạy bởi các nhà Toán học hàng đầu của Châu Phi và thế giới. Các khóa học này được cấp chứng chỉ bởi South African Universities. Các sinh viên với bằng tốt về Toán, khoa học hay công nghệ, được mời đăng ký và được hỗ trợ học bổng nếu cần.

 

Chương trình AIMS Next Einstein Initiative (NEI) tìm kiếm và nuôi dưỡng tài năng khoa học khắp Châu Phi. Giấc mơ của họ là sản sinh một Einstein của Châu Phi ngay trong tương lai gần. Kế hoạch của họ là tạo một mạng lưới các trung tâm toán học cùng hoạt động để đào tạo các sinh viên xuất sắc, và để kết nối các nhà Toán học và các nhà khoa học ở Châu Phi với nhau, và với thế giới. Các trung tâm đầu tiên dự kiến sẽ mở ở Senegal (AIMS-Senegal), Ghana và Nigeria.

 

Tại Nam Phi, Viện Vật Lý Lý Thuyết Quốc gia (NiTheP) chịu trách nhiệm mở các chương trình nghiên cứu và giáo dục nhằm kích thích tiềm năng của quốc gia và châu lục trong Vật Lý Lý Thuyết. Vai trò của nó trong nghiên cứu và giáo dục đã được thừa nhận rộng rãi.

 

Ở Benin,Hội Vật Lý Toán và Ứng dụng Quốc Tế (ICMPA-UNESCO Chair; http://www.uac.bj/cipma) là một trong những mạng lưới quan trọng nhất về Vật Lý Toán ở Châu Phi. Mỗi năm ICMPA có ít nhất 30 bài giảng mời từ các đại học ở các nước phát triển và mới nổi (Pháp, Bỉ, Canada, Mỹ, Ấn Độ, ...). Hiện tại, ICMPA cộng tác với Catholic University of Louvain và Clark Atlanta University để quản lý dự án UNESCO/IBSP 5-BJ-01 (về Phát Triển Vật Lý Toán ở Châu Phi), và tổ chức các hội nghị quốc tế. Những điều này giúp những người làm nghiên cứu trẻ ở Châu Phi có cơ hội quen biết và công tác với nhau. ICMPA cũng chào đón sinh viên từ Senegal, Nigeria, Niger, Togo, Ghana, Cộng hòa Dân chủ Congo, Cameroon, Bờ Biển Ngà và Benin trong các chương trình Thạc sĩ và Tiến sĩ.

 


Các nhà Vật lý Toán gặp gỡ tại ICMPA, Benin

 

Chúng tôi muốn nhất mạnh sáng kiến tuyệt vời của ICTP (Italy, Trieste) trong việc thành lập và hỗ trợ tài chính cho một số trung tâm Toán và Vật Lý ở Châu Phi, với mục tiêu cung cấp các chương trình đào tạo Thạc sĩ và Tiến sĩ chất lượng. Những trung tâm này bao gồm Viện Toán-Lý (IMSP) ở Benin (thành lập năm 1988), Trung tâm Toán Quốc Gia ở Nigeria (thành lập năm 1989) và Viện Toán ở Ghana (thành lập năm 1995). Các luận văn Tiến sĩ liên quan tới các chủ đề như thuyết tương đối rộng, vũ trụ học, lý thuyết toán tử, lý thuyết tán xạ và lý thuyết phổ.

 

Các thông tin chi tiết hơn xin xem ở

http://www.imsp-uac.org,

http://www.nmcabuja.org,

http://imsghana.org

 

Tình trạng ở Nam Á: Ấn Độ


Vì Đại hội Toán Quốc tế (ICM) 2010 vừa diễn ra ở Hyderabad, chúng ta sẽ tập trung vào một tiểu ban về IAMP tại đại hội này.

 

Tiểu ban này nói về vai trò của IAMP trong việc thúc đẩy Vật Lý Toán ở các nước đang phát triển, được triệu tập bởi GS Pavel Exner, phối hợp bởi GS Bindu A. Bambah, và chủ trì bởi GS H. Araki. Tiểu ban này được theo dõi bởi nhiều nhà Vật Lý Toán trẻ, chủ yếu từ Ấn Độ, cũng như Châu Phi, Trung Á và Nam Mỹ. GS Exner nhấn mạnh mục tiêu của IAMP và kêu gọi sự tham gia từ các quốc gia đang phát triển. Ông cũng nói qua về các chương trình, trước hết ở Châu Âu, nhằm đẩy mạnh nghiên cứu Vật Lý Toán, và mời các nhà nghiên cứu trẻ từ các nước đang phát triển ghi danh. Ông cũng tự hào rằng có 2 giải Fields đã được trao cho những người làm Vật Lý Toán.

 

GS Bindu A. Bambah chỉ ra rằng ở các nước đang phát triển, kể cả Ấn Độ, nếu không phát triển mạnh cộng đồng Toán học thì Vật Lý Toán vẫn giẫm chân tại chỗ. Các nhà Vật Lý Toán ở Ấn Độ vẫn còn đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng bản sắc, vì họ không được hoàn toàn chấp nhận trong cộng đồng Toán lẫn Vật Lý. Nhiều nhà nghiên cứu có bằng Thạc sĩ Vật Lý và Tiến sĩ Toán, hay ngược lại. Hệ thống giáo điều lạc hậu của nhiều trường đại học thường không chấp nhận họ ở cả khoa Toán và Vật Lý, và do đó họ phải đấu tranh cật lực khi xin việc. Điều này rất bất lợi cho việc nghiên cứu của họ. Do đó, IAMP có thể là một hệ thống hỗ trợ tuyệt vời cho ``cộng đồng lai'' của các nhà Vật Lý Toán từ các nước đang phát triển.

 

Sau tiểu ban này, một số nhà Vật Lý Toán trẻ tuổi đã hỏi thêm về IAMP và vui mừng biết được một tổ chức thông cảm tình trạng của họ. Họ nói rằng tại những nước đang phát triển như Ấn Độ, Toán ứng dụng chỉ gói gọn trong cơ học chất lỏng và cơ học liên tục, trong khi những lĩnh vực như lý thuyết tương đối rộng (trừ lý thuyết dây), toán học của hệ lượng tử và cơ học thống kê, đã bị bỏ quên bởi cả cộng đồng Toán và Vật Lý. Các hiệp hội như IAMP có thể giúp khắc phục tình trạng này.